|
|
|
Najbardziej typowe słownictwo
dialektu kresowego:
ali wo - ależ skąd, mowy nie
ma
anzug - ubranie, zwłaszcza męskie
antek - łobuz, chuligan
bachor - dziecko, zwłaszcza żydowskie
badyl - chwast
bajstruk - nieślubne dziecko
bajura - kałuża (bajoro)
bałabuch - zwykle kiepsko wypieczone ciasto, lub ugnieciona ze sieczką
glina-jako materiał budowlany
baniak - duży garnek metalowy
baraboje - ziemniak (mówiło się na obszarze od Lwowa do Kamienia Podl.
" Nagatowala cały baniak baraboji " ).
besztać - robić ostre wymówki
bękart - nieznośny dzieciak
bobsko - strach, udziwnienie
bodziak - oset, kłująca roślina
brechać, breszyć, nie bresz - kłamać, nie kłam!
budny - powszechny, zwykły (dzień)
bolka - piłka gumowa
chabas - chwast
chojci na ruci - chodź na ręce !
chwost - ogon
ciumać, cium, pociumać - całować (znane było powiedzenie: "po ciumaj
mamusi ")
cybuch - małolat, chłopak niedojrzały (lub też pogardliwe przezwisko
Żyda)
debra - wertepy, pagórki, zarośla
deszczka - deska
didko - diabeł "Didku go wi?"
drahle,drygli - galaretka z mięsa
drańcie - osoba o złej opinii, lub stare zniszczone rzeczy
drypcia - pogardliwie o starej kobiecie
dryzda - brzydka, chuda dziewczyna
drzewko - choinka bożonarodzeniowa
duć - dmuchać, "Ali duji " ( o wietrze )
duże - dobry, "duże dobry ten" (...bardzo dobry ten...)
fest - bardzo mocno
financ - urzędnik finansowy
funio - ważniak, zarozumialec, "ali strugafunia!" (udaje
ważniaka)
gdula - gruszka
gnypak - tępy nóż
gwer - karabin, lub ogólnie broń
hadziuka - złośliwiec, "To taki hadziuka, do studni ni dopuści ".
hajdamaka- pogardliwie Ukrainiec (awanturnik)
halaburda- awanturnik, awantura, burda, "Pupili sy, ta narubili
halaburdy
".
hołodryga - oberwaniec, nicpoń, łajdak
horpyna - wielka kobieta
hyckać - skakać, podskakiwać
jadaczka - wulgaryzm: usta, gęba
juszka - rzadka zupa, wodnista część zupy,
Pytano więc: " chcesz jeszcze zupy ? - Tak, ali samy) juszki "
kaban - wieprz, świnia
kacap - głupiec, pogardliwie - Rosjanin
kalabania - kałuża, grząskie błoto na drodze
katamucić - mącić, mieszać
kaparzyć, kaparstwo - źle robić, zła robota, partactwo
kidać, kinąć - rzucać
pokinąć - pozostawić, "pokinut ojca i matkę "
knysz - chleb świąteczny
kociuba - przyrząd do wygarniania węgla z pieca chlebowego
kolotuszka- drewniany przyrząd do rozgniatania
korowaj - obrzędowe ciasto weselne, z pszennej mąki, owalnego
kształtu,
z wierzchu ozdobione
kostka - pestka owocu czereśni, wiśni, śliwki
kraszanka - jaja zabarwione na jeden kolor, ozdoba wielkanocnego
stołu
kucza - mały ciemny pokój, pomieszczenie dla zwierząt
kuczyć się - tęsknić, nudzić się, " kuczy mi si za tobą "
kudłaj - przezwisko Żyda
kutia, kucia - potrawa wigilijna z pszenicy, maku itd.
lichtarka - latarka, mówiono " weś lichtarke idź do lochu "
łyskać się - błyskać się
makohon - drewniany wałek do ucierania maku
makutra - donica, naczynie do ucierania ciasta
manszet - mankiet
meszty - półbuciki damskie, lub męskie
mienkuszka - miękka część chleba lub bułki
mraka - mgła, drobny deszczyk
mykicić się- mylić, plątać, mataczyć
naobkolo - naokoło, dookoła
niezdaty - do niczego, nie przydatny
niuńka - niedołęga, nie umiejący sobie radzić
nużda - nędza, bieda
paciuk - wieprz (tuczony)
pampuch - rodzaj Pączka (na oleju)
pełechy,pelechaty - długie potargane włosy (kudłaty)
pieszki - pieszo, na piechotę
podlizajło - lizus
potyrcze - mały, niepozorny, niewydarzony
prażnik - odpust, święto
proch - kurz (mówiło się: "pościeraj prochy")
putnia - wiadro
pypka - smoczek
ruchla - przezwisko Żydówki (starej, brzydkiej)
rychtować - przygotowywać: mówiło się "Narychtuj s y ubrani na
jutro!"
rynka - niski,płaski rondel z rączką
ryskal - łopata do kopania
szczeznać - zgubić się, przepaść - " szczezła mi zapinka "
sinka - niebieska farbka do bielizny
smarowóz - brudas, brudno ubrany człowiek
studzienina - galaretka z mięsa
szaragi - drewniana, stojąca rama z kołkami, służąca do wieszania
odzieży
szepetlawy- sepleniący (w mowie)
sztany - spodnie
szturpak - dziewczyna nierozgarnięta
szwytko - szybko, " idź tam szwytko "
ścielić - rozkładać pościel do spania lub po spaniu
siarniki - zapałki
śloza - łza
tarabanić - gramolić się, ciężko dźwigać
taskać,taszczyć - nieść mozolnie, z wysiłkiem
telepać się - trząść, człapać, iść powoli
wereta, wereto - płótno, narzuta, prześcieradło, płachta ze
zgrzeb
nego płótna
wże - już, " Ty wie mówiła z mamą ? "
zabezdurno - bezpłatnie, darmo
zabihmać się - przysiąc, że mówi się prawdę
zabudźko - zapominalski
zagumnienki - ogrody, sady za domami, tylne strony zabudowań
gospodarczych
zakryszka - jarzyna do zup i rosołów
zamurdzony -umorusany
zapraszka - zasmażka, zaprawa do zagęszczania potraw
zdybać - spotkać, znaleźć, " dobrze, i y ja ciebi zdybał! "
zełepuch - niedojrzały owoc
zazula - kukułka
zwurdzic się - (o mleku) ścinać się, zakwasić
żmenia - garść, dłoń
załubni - wyjazdowe sanie, ozdobne i wygodne
zawołoki - przybłęda
---------
Inne, na podstawie wspomnień Anny Szczanowicz, c. Fanciszka Łokieć (ur.
w Trościańcu) zam. - ????:
guła - co oznaczało osobę mało inteligentną.
przetak - sito
chrapy - nozdrza
lice - lejce
baniak -garnek
kaszkiet - czapka
zapaska - fartuch
pałka - kij
cidełko - płócienna tkanina do cedzenia mleka
dójki - strzyki u krowy
|
|